Rechten bij vastgestelde dyslexie
Afgelopen week kwam de volgende vraag voorbij:
“Als er officieel dyslexie is vastgesteld, zijn er dan niet bepaalde rechten voor de leerling?”
Onder bepaalde voorwaarden verplicht wetgeving scholen inderdaad om belemmeringen weg te nemen die leerlingen ondervinden bij toetsen en/of examens.
Wettelijk kader: verantwoordelijkheden van het bevoegd gezag
Artikel 3.54 van het Uitvoeringsbesluit WVO2020 (UWVO 2020) en de Wet gelijke behandeling op grond van chronische ziekte of handicap (WGBH/CZ) geven het bevoegd gezag van de school respectievelijk de bevoegdheid en de verplichting om voor leerlingen met een ondersteuningsbehoefte aanpassingen te realiseren.
Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen een objectief waarneembare handicap of chronische ziekte en een niet objectief waarneembare chronische ziekte of handicap. Handelingsgericht werken vormt het vertrekpunt in de afweging bij het doen van aanpassingen.
Mogelijke aanpassingen bij toetsen en examens
Naast de inzet van hulpmiddelen of variatie in de examensetting is ook verdergaande aanpassing mogelijk, zoals een verlenging van de examentijd met 30 minuten.
Handelingsgericht werken en passend onderwijs
De invoering van de Wet passend onderwijs (2014) heeft een nieuwe impuls gegeven aan handelingsgericht werken: het in kaart brengen van bevorderende en belemmerende factoren die van invloed zijn op het onderwijs aan de leerling. Op deze manier wordt zichtbaar welke interventies of aanpassingen nodig zijn om belemmeringen adequaat te ondervangen.
Vaak zal een aanpassing in de wijze van examineren dan ook op natuurlijke wijze voortvloeien uit het handelingsgericht werken met de leerling gedurende de onderwijstijd.
Motivering en vastlegging van aanpassingen
Door de inzet van hulpmiddelen of (kleine) variatie in de examensetting kan aan veel belemmeringen op gerichte wijze tegemoet worden gekomen. Passend examineren op basis van handelingsgericht werken kan worden gemotiveerd aan de hand van afspraken in het leerlingvolgsysteem en/of een onderwijsperspectiefplan.
Grenzen aan aanpassingen
Wellicht ten overvloede: het bevoegd gezag is verplicht bij gesignaleerde belemmeringen die het gevolg zijn van een beperking doeltreffende aanpassing(en) te doen. Dit houdt echter niet in dat (alle) denkbare of gevraagde aanpassingen gerealiseerd zouden moeten worden.
Rol van Praktijk Met Recht Begaafd
Vanuit praktijk Met Recht Begaafd onderzoeken we per aanvraag de (wettelijke, onderwijskundige én pedagogische) kaders waarbinnen scholen zelf aanpassingen mogen doen en bieden we ondersteuning bij het vinden van oplossingen in meer complexe situaties.
Veel aanpassingen in afnameconditie kunnen worden gerealiseerd binnen het afwegingskader van handelingsgericht werken. Voor sommige aanpassingen is echter een aanvullende deskundigenverklaring vereist.
